Yenidoğanlardan kan alma devrine son

TÜBİTAK kadar geliştirilen aygıt sayesinde yenidoğanlardan sarılık testi için kan alımı
yapılmayacak. Cihaz sarılık seviyesini acısız yapacak.

Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) mühendisleri, yenidoğan bebeklerde kan alımına lüzum olmadan sarılık seviyesini ölçen cihaz geliştirdi.



TÜBİTAK'tan yapılan yazılı açıklamaya tarafından, Türkiye'ye tıbbi aygıt sektörüne yüksek teknolojiye sahip yerli ürünler kazandırabilmek amacıyla, Bi̇li̇şi̇m ve Bi̇lgi̇ Güvenli̇ği̇ İleri̇ Teknoloji̇ler Araştırma Merkezi (BİLGEM), Milli Elektronik ve Kriptoloji Araştırma Enstitüsü (UEKAE) kadar pilot proje başlatıldı. Proje kapsamında, BİLGEM mühendisleri tarafından, yenidoğan bebeklerde kan alımına lüzum olmadan sarılık seviyesini belirleyen Transkütan Bilirubin Ölçüm Cihazı (SOBE) geliştirildi.



BİLGEM'in geliştirdiği ilk tıbbi cihaz baştan sona, yenidoğanlarda acısız, basit, güvenli, maliyeti düşük ve hızlı bir şekilde sarılık tespiti yapılabilecek. Eşsiz optik düzeneğinde yer alan geniş spektrumlu LED ışık kaynağıyla ölçüm alınacak, yenidoğan deri yüzeyi aydınlatılacak ve deri altından yansıyan ışık toplanacak. Toplanan ışık, BİLGEM ekibi tarafından geliştirilen algoritmayla analiz edilip, hemoglobin, melanin ve derinin kalınlığı gibi etkiler elimine edilerek sarılığa sebep olan bilirubin miktarı hesaplanacak ve sarılık seviyesi sayısal olarak kullanıcıya gösterilecek.
Etkinliği, Kartal Dr. Lütfi Kırdar Eğitim ve Araştırma Hastanesinde yapılan klinik testlerle kanıtlanan cihaz, muadil cihazlardan daha basit ve ucuza üretilecek, kablosuz şarj imkanı sunacak ve uzun batarya ömrüne sahip olacak. Hafif, kompakt ve ergonomik tasarımıyla aygıt, ölçüm sonuçlarının risk eğrisi üstünde gösterimiyle çare kararında yardımcı olacak.


YENİDOĞAN SARILIĞI
Hastalık, bebeklerin yüzde 60'ında görülen ve ara sıra önemli doku veya işlev bozukluklarına sebep olan klinik bir koşul olarak değerlendiriliyor. Yüksek sarılık düzeyleri, kernikterus olarak bilinen beyin hasarına sebep olabiliyor. Yenidoğan sarılığının değerlendirilmesi ve takibinde kullanılan total serum bilirubin düzeyinin ölçülmesi yönteminde, bebeklerden kan alımı gerekiyor ve bu süreç, ağrılı, enfeksiyona açık, zahmetli, uzun vakit gerektiren, yüksek maliyetli olup, afiyet çalışanları ve aileler kadar seçim edilmiyor. Alternatif olarak non-invasif bir yöntem olan transkütan ölçüm ile tehlikesiz, basit, ağrısız, maliyeti düşük ve süratli bir şekilde sarılık tespiti ve takibi yapılabiliyor.
AA

Aşının yerlisi geliyor!

Türkiye'nin birincil yerli Hepatit B aşısını üreten Hacettepe Üniversitesi derhal de Karaciğer Iltihabı A aşısının üretimi için kolları sıvadı.

Türkiye'de öncelikle yerli morfin geliştirerek ruhsat alan Hacettepe Üniversitesi (HÜ), yerli Hepatit B aşısının üretimini tamamladıktan daha sonra derhal de Kara Sarılık A aşısı için harekete geçti. HÜ Eczacılık Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Bülent Gümüşel, hap üretiminin bir ülke için en kayda değer silah olduğunu belirterek, ülkelerin kendi ilacını, aşısını hatta tıbbi malzeme ve cihazını üretebilmesinin stratejik yük taşıdığını vurguladı.
Sağlık hizmetinin sadece tedaviyi yok aynı zamanda araştırma ve geliştirmeyi de kapsadığına dikkat çekici eden Gümüşel, Türkiye'de cumhuriyetin birincil yıllarında aşı üretiminin yapıldığını, 1990'lı yılların ortasından itibaren ise bu çalışmaların durduğunu anlattı. Türkiye'nin, Afiyet Bakanlığının da desteğiyle yerli hap ve aşı üretiminde yol aldığını, sanayiyle birlikte böylece fazla alanda çalışmaların başladığını dile getiren Gümüşel, 2023 vizyonu doğrultusunda da bu konuya tartı verildiğini belirtti.
"Yeni bir aşı için çalışmalara başladık"

Gümüşel, üniversite olarak, ayrıca teknik donanım ayrıca araştırmacı alt yapısına sahip olduklarını ve AR-GE'ye tartma verdiklerini ifade ederek, ilk yerli morfin üretiminden daha sonra geçtiğimiz günlerde yerli Hepatit B aşısı üretiminin de tamamlandığını hatırlattı.
Üniversite, millet ve sanayi meslek birliğiyle Türkiye'de aşı geliştirme ve üretim çalışmalarına devam ettiklerini söyleyen Gümüşel, "Ilk yerli Karaciğer Iltihabı B aşısını üretmiş olmanın gururuyla, hemen Hepatit A aşısının geliştirilmesi için çalışmalara başladık. Bu ay içinde Kara Sarılık A aşısına yönelik egzersiz planını çıkartacağız. daha sonra çalışmalar başlayacak ve teknoloji transferiyle bu aşı da Türkiye'ye kazandırılacak" diye konuştu.
Gümüşel, Karaciğer Iltihabı A aşısı antijenin geliştirilmesi ve üretilmesinin de kendisinin yanı sıra HÜ'den Prof. Dr. Sevda Şenel'in yürütücülüğünde, Prof. Dr. Neslihan Gürsoy, Prof. Dr. Meral Sağıroğlu, Doç. Dr. Emirhan Nemutlu ve Doç. Dr. Pınar Erkekoğlu'nun yer aldığı ekip tarafından yapılacağını bildirdi.

Aşının üretilmesinin gerisinde Sağlık Durumu Bakanlığı'ndan uzun dönem alımla ilgili destek beklediklerini kaydeden Gümüşel, "Biz sözümüzü tutarak, yerli aşımızı üretiyoruz. Afiyet Bakanlığından uzun dönem alım protokolü yapılmasını temenni ediyoruz" dedi. Alım garantisinin yerli üretici için durum olduğunun altını çizen Gümüşel, "Böylesi bir yaklaşım, yerli üreticinin önünü açacaktır çünkü, bu önemli teknoloji gerektiren bir şey. bu nedenle mutlaka desteklenmesi gerekiyor" değerlendirmesini yaptı.
Hepatit A nedir?

İlgili virüsün (HAV)  karaciğerde yaptığı akut iltihabi bir rahatsızlık olarak tanımlanan Karaciğer Iltihabı A; Hepatit B ve C'nin tersine kronikleşme özelliği taşımıyor, altı aydan uzun sürmüyor ve karaciğer kanserine neden olmuyor.
Bir Takım durumlarda hastaneye yatışı gerektirebilen Hepatit A'yı, hastaların büyük bölümü haberdar olmaksızın ayakta geçiriyor. Bir Takım durumlarda ölümcül de olabilen rahatsızlık, bilhassa ileri yaşlarda çocukluk yaşından 5-10 kat daha fazla ölüme yol açabiliyor.
Hastalık, belirtisiz seyredebileceği gibi 1-2 haftalık hafif belirtilerle veya aylarca aralıksız önemli bir seyir de gösterebiliyor.

Bulaşma riski, bireysel hijyenin kötü olduğu, kalabalık ortamlarda artıyor. Virüs, Kara Sarılık A hastasının dışkısıyla kirlenen su ve gıda maddelerinin tüketilmesiyle bulaşıyor. Virüs bulaşmış süt, pasta, et ve salata, bilhassa midye gibi iyi pişmemiş deniz ürünleri, pak suyla iyi yıkanmamış sebze ve meyveler hastalığa niçin olabiliyor.